*عبده تبریزی در همایش استصنا: در دوره پرریسک، حفظ نقدینگی و قدرت انتخاب اولویت بنگاههای صنعتی است*
همایش «صنعت در تنگنای تأمین مالی؛ سازندگان تجهیزات نفت چگونه از دوره پرریسک اقتصاد ایران عبور کنند؟» با حضور حسین عبده تبریزی و جمعی از مدیران و فعالان صنعت تجهیزات نفت صبح امروز سه شنبه مورخ 1405/06/24 در اتاق بازرگانی صنایع ماعادن و کشاورزی ایران برگزار شد؛ همایشی که در آن راهبردهای بنگاههای صنعتی برای عبور از دوره نااطمینانی اقتصادی، حفظ نقدینگی، مدیریت سرمایهگذاری و تقویت تابآوری مورد بررسی قرار گرفت.
به گزارش روابط عمومی انجمن سازندگان تجهیزات صنعت نفت ایران (استصنا)، این همایش با محوریت بررسی شرایط پیشروی بنگاههای صنعتی و الزامات مدیریتی سازندگان تجهیزات صنعت نفت در فضای پرریسک اقتصاد ایران برگزار شد.
حسین عبده تبریزی در این نشست، شرایط فعلی اقتصاد را از منظر تصمیمگیری بنگاهها مورد بررسی قرار داد و بر ضرورت آمادگی شرکتها برای یک دوره طولانیتر از نااطمینانی تأکید کرد. در این چارچوب، «تعلیق» وضعیتی توصیف شد که در آن افق اقتصادی روشن نیست، تصمیمهای بزرگ به تعویق میافتد و ریسک، تحریم و نوسان به بخشی از محیط مستمر فعالیت بنگاه تبدیل میشود.
بر اساس مباحث مطرحشده، یکی از مهمترین پیامدهای چنین شرایطی تنها کاهش تولید یا سرمایهگذاری نیست، بلکه از دست رفتن فرصتهای توسعه، ایجاد ظرفیتهای جدید و بازارهایی است که ممکن است در این فاصله در اختیار رقبا قرار گیرند.
در بخش دیگری از این همایش، شرایط ویژه سازندگان تجهیزات صنعت نفت مورد توجه قرار گرفت. طولانی بودن دوره ساخت و تحویل، قفلشدن سرمایه در پروژهها، وابستگی بخشی از مواد و قطعات به واردات و ارز، تأخیر در پرداخت مطالبات و همچنین اهمیت حفظ نیروهای متخصص، از جمله عواملی عنوان شد که آسیبپذیری بنگاههای این صنعت را افزایش میدهد. در این بخش بر یک تمایز مهم تأکید شد: داشتن سفارش و حتی سودآوری، الزاماً به معنای برخورداری از نقدینگی کافی نیست.
در همین راستا، مدیریت جریان نقد بهعنوان یکی از نخستین اولویتهای مدیران بنگاهها مطرح شد. برنامهریزی بر مبنای سناریوهای بدبینانه، میانه و خوشبینانه، بازنگری تعهدات مالی، مدیریت سررسید بدهیها، کاهش دوره وصول مطالبات و توقف یا تعویق پروژههای کماولویت از جمله راهکارهایی بود که برای حفاظت از نقدینگی شرکتها مورد توجه قرار گرفت.
عبده تبریزی همچنین بر ضرورت تغییر نگاه به سرمایهگذاری در دوره پرریسک تأکید کرد. بر این اساس، شرایط موجود نباید به معنای توقف کامل سرمایهگذاری باشد، بلکه بنگاهها باید به سمت سرمایهگذاری انتخابی و هوشمندانه حرکت کنند. سرمایهگذاری در تعمیر و نگهداری حیاتی، HSE، کاهش وابستگی به قطعات بحرانی، امنیت سایبری، کیفیت و استانداردهای موردنیاز بازار و تحقیق و توسعهای که مسیر مشخصی به محصول دارد، از حوزههایی است که حتی در شرایط دشوار اقتصادی نیز نباید بهسادگی کنار گذاشته شود.
زنجیره تأمین مقاوم محور دیگری از این نشست بود. در این بخش بر عبور از نگاه صرفاً «کمهزینهترین تأمین» به سمت «قابلاتکاترین تأمین» تأکید شد. شناسایی اقلام حیاتی، تعریف ذخیره ایمنی برای قطعات بحرانی و پیشبینی تأمینکننده و مسیر جایگزین برای اقلام استراتژیک، از الزامات مدیریت زنجیره تأمین در شرایط پرریسک عنوان شد.
در موضوع ساخت داخل نیز تأکید شد که بومیسازی زمانی میتواند راهبردی باشد که ضمن کاهش واقعی ریسک تأمین، از کیفیت و استاندارد فنی قابل دفاع برخوردار بوده و از منظر کل هزینه مالکیت نیز توجیه اقتصادی داشته باشد. بر این اساس، هدف ساخت داخل باید کاهش وابستگیهای بحرانی و افزایش همزمان تابآوری و رقابتپذیری باشد.
یکی دیگر از محورهای قابل توجه همایش، تغییر فرصتهای بازار در دوران کاهش پروژههای جدید بود. بر اساس مباحث ارائهشده، کاهش سرمایهگذاریهای جدید لزوماً به معنای از بین رفتن بازار سازندگان نیست؛ زیرا تجهیزات موجود همچنان نیازمند تعمیر، بازسازی، تأمین قطعه و افزایش عمر عملیاتی هستند. از این منظر، حرکت از «فروش تجهیز» به سمت ارائه راهکار برای افزایش دسترسپذیری و عمر داراییهای موجود میتواند به یکی از مسیرهای توسعه بازار سازندگان تبدیل شود.
همچنین صادرات نه فقط بهعنوان ابزار رشد، بلکه بهعنوان یکی از ابزارهای افزایش تابآوری بنگاه مورد توجه قرار گرفت. تنوعبخشی به بازارها، ایجاد درآمد ارزی و توسعه حضور منطقهای در حوزه قطعه، تعمیر و خدمات و همچنین تشکیل کنسرسیومهای صادراتی، از جمله راهکارهای مطرحشده برای کاهش وابستگی شرکتها به چرخه بازار داخلی بود.
در بخش دیگری از همایش بر اهمیت حفظ سرمایه انسانی تأکید شد. نیروهای مهندسی، دانش طراحی، تجربه ساخت و اعتماد مشتری بهعنوان داراییهایی مطرح شدند که در صورت از دست رفتن، بهسادگی قابل جایگزینی نیستند. مستندسازی دانش فنی، جانشینپروری، آموزش و حفظ نیروهای کلیدی از جمله اقدامات ضروری بنگاهها در این دوره عنوان شد.
همکاری میان شرکتها نیز یکی از راهبردهای عبور از شرایط پرریسک معرفی شد؛ از خرید مشترک و استفاده مشترک از ظرفیتهای آزمایشگاهی و تحقیق و توسعه گرفته تا تشکیل کنسرسیوم برای مناقصات و صادرات، اشتراک ظرفیت ساخت و همکاری صنفی برای بهبود قراردادها، تعدیل و وصول مطالبات.
در جمعبندی این همایش، یک برنامه عملیاتی ۹۰روزه برای بنگاهها مطرح شد که از تهیه نقشه نقدینگی و مطالبات، شناسایی اقلام و تأمینکنندگان حیاتی و نیروهای کلیدی آغاز شده و در مراحل بعد به بازچینی موجودی، مذاکره برای قراردادها و وصول مطالبات، برنامه تداوم کسبوکار، توسعه بازار خدمات و تعمیرات، برنامه صادرات و کنسرسیوم و اجرای پروژههای بهرهوری میرسد.
پیام نهایی این نشست آن بود که در دوره نااطمینانی، هدف بنگاه صنعتی نباید «رشد به هر قیمت» باشد؛ بلکه حفظ توان ماندن، حفظ قدرت انتخاب و آماده نگهداشتن شرکت برای فرصتهای بعدی اهمیت بیشتری دارد.
